به قلم: سید عبدالرزاق موسوی
دبیرکل انجمن اسلامی معلمان ایران و رئیس اسبق شورای اسلامی شهر شیراز
در ادامه مباحث پیشین درباره استانداردهای انتخاب شورای شهر، این بخش به سه ویژگی بنیادین میپردازد که بدون آن تشکیل یک شورای کارآمد ممکن نیست: برخورداری از تخصصهای مرتبط با مدیریت شهری، استفاده از تجربههای پیشین و تعهد به کار تیمی…
✂️ پانزده. تخصص، تجربه و روحیه کار تیمی؛ سه ضلع بنیادین کارآمدی شوراهای شهر
در ادامه یادداشتهای قبلی و در مقام بیان ویژگیهای اعضای شورا و یک شورای شهر موفق؛ سه ویژگی دیگری که اعضای شورا باید از آن برخوردار باشند و شهروندان در انتخاب خود باید به آنها توجه کنند، شرح داده میشود.
۶- تخصص
شورای شهر باید در حوزههای مختلف مدیریت شهری اعم از فرهنگی، اجتماعی، عمرانی، شهرسازی، مالی، اقتصادی، حقوقی، املاک، خدماتی، حملونقل و غیره، برای توسعه شهر برنامهریزی و تصمیم بگیرد. و البته با توجه به ویژگی شهرها و گستردگی و تنوع جمعیت و فعالیتهای اقتصادی و صنعتی، برنامهریزی برای اداره شهر از حساسیت و پیچیدگیهای متفاوتی برخوردار است.
بنابراین ترکیب اعضای شورای شهر باید به گونهای باشد که بتواند دربرگیرنده تخصصهای مورد نیاز شورا باشد. شاید گفته شود شورا میتواند از خدمات مشاورهای تخصصهای مختلف حوزه مدیریت شهری استفاده کند؛ اما:
اول، به دلیل محدودیت منابع مالی شورا امکانپذیر نیست.
دوم، این خدمات نمیتواند جایگزین تخصص اعضای شورا شود، زیرا شرایط تصمیمگیری در کمیسیونها و صحن شورای شهر به گونهای است که هرچه اعضای شورا در حوزههای مرتبط دارای تخصص بیشتری باشند، امکان تصمیمگیری بهتر را برای شهر بیشتر فراهم میکند.
به علاوه، آشنایی اعضای شورای شهر با قوانین و مقررات مدیریت شهری موجب کارآمدی هرچه بیشتر شورا میشود.
در این میان، آشنایی با دانش مدیریت شهری و نظریههای توسعه پایدار شهری میتواند شورا را بهویژه در کلانشهر و شهرهای بزرگ کارآمدتر کند.
۷- تجربه
تجربه به ما میگوید: اگر ما در زمینهای موفق شدهایم، در موارد مشابه باید آن را تکرار کنیم و اگر شکست خوردهایم مجبور هستیم مسیر دیگری انتخاب کنیم. تجربه به ما میگوید مسیر شکستخورده را نباید دنبال کرد؛ باید در مسیری حرکت کرد که منجر به موفقیت شده است.
تجربه مدیریتی یادگیری ناشی از اقدامات یا پروژههایی هست که موجب ایجاد تغییر و ارتقاء در سطح عملکرد سازمان شده است. تجربه، منبع اصلی آموزش مدیریت وظایف و مسئولیتها و چالشهای شغلی است.
در مدیریت، فرمول از قبل نوشتهشدهای وجود ندارد و افراد بر اساس تجارب خود یا تجارب دیگران عمل میکنند. علم و تجربه دو چیز جدا از هم نیستند؛ مگر اینکه علم سازمان بر اساس تجربه مدونشده گذشتگان در خصوص پدیدههای سازمان ایجاد شده باشد. لذا هیچگونه تعارضی بین علم و تجربه در سازمان نباید بروز کند مگر اینکه تجربه جدیدی منجر به تکمیل، اصلاح یا رد یک پدیده علمی بر اساس معیارهای علمپذیری باشد.
تجربه آگاهی و مهارتی است که از راه عمل و آزمایش به دست میآید و تجربهکردن، آموختن و آگاهشدن از راه مشاهده یا برخورد عملی با اشیا و اشخاص و حوادث است.
فرق دانش و تجربه، اتفاقات و اشتباهاتی است که ما در گذشته مرتکب شدهایم و حال دیگران آن را تکرار نمیکنند.
دانش مجموعهای از اطلاعات، مفاهیم و نظریهها هست که فرد از طریق آموزش، مطالعه و مشاهده یا شنیدن به دست میآورد؛ مثل یاد گرفتن قوانین فیزیک. تجربه، توانایی و درک حاصل از انجام و تجربهکردن واقعی یک کار یا حضور در یک موقعیت خاص است؛ از عملکردن، آزمونوخطا و گذشت زمان به دست میآید. مثل تعمیر کردن واقعی یک دستگاه یا صحبتکردن با افراد در موقعیت واقعی.
استفاده از تجربه موجب صرفهجویی در زمان و هزینه، افزایش دانش و دیدگاهها، کاهش ریسک و انتخابهای آگاهانهتر است.
ما اکنون تجربه عملکرد شش دوره فعالیت شوراهای شهر را در اختیار داریم. از طرفی امکان دسترسی به تجربههای موفق در برخی از شهرهای جهان نیز وجود دارد. ما باید فعالیتهای شوراهای گذشته را بهعنوان یک منبع مهم برای برنامهریزی و تصمیمگیری در کنار دانش و تخصص ببینیم. تجربههای آنان را بررسی کنیم، مسیری که آنان طی کردهاند را به دقت بنگریم، اشتباهات آنها را تکرار نکنیم و تجربههای موفق آنها را دنبال کنیم.
تجربه بهویژه در موضوع مدیریت شهری برای شورای شهر بسیار مفید است؛ شهر و منابع و سرمایههای آن امانتی است که در دست شورای شهر است؛ بنابراین استفاده از تجربههای موفق شوراهای گذشته امری ضروری است که شورای جدید باید از آن استفاده کند.
۸- تعهد به کار تیمی
یکی از ویژگیهای دیگری که اعضای شورای شهر باید از آن برخوردار باشند، برخورداری از روحیه و تعهد کار تیمی است. تیم معمولاً به تعدادی از افراد اطلاق میشود که برای رسیدن به یک هدف مشترک با هم همکاری میکنند. هر تیم مجموع اجزای آن است، به این معنی که اعضای تیم برای رسیدن به نتیجه به یکدیگر اتکا میکنند.
تیم فوتبال نمونهای از یک کار تیمی است؛ حرکات و نقش تکتک بازیکنان موجب موفقیت یا شکست یک تیم خواهد شد. کوچکترین اشتباه یک بازیکن تیم فوتبال خسارتی را متوجه تیم خواهد کرد که جبران آن سخت خواهد بود. در فعالیت شورایی نیز دقیقاً همین وضعیت وجود دارد. اعضای شورای شهر باید دارای روحیه کار تیمی و متعهد به کار تیمی باشند. شورای شهر باید یک تیم باشد تا موفق شود؛ زیرا نتیجه کار در شورا که اخذ تصمیمات درست و نظارت مطلوب بر اجرای آن است، به تلاش، همکاری و ایفای نقش درست تکتک اعضای شورا در چارچوب قانون و بر اساس برنامه تدوین و مصوب شده بستگی دارد و اینکه اعضای شورا وظایف خود را به خوبی انجام دهند.
کار تیمی شورای شهر موجب افزایش بهرهوری، حل مشکلات، تقویت علاقه و روابط بهتر اعضای شورا، افزایش حسن اعتماد اعضای شورا به یکدیگر، تمرکز بیشتر اعضای شورا، افزایش تعهد کاری آنان، افزایش نظم و ترتیب در کار، کاهش ریسک در تصمیمات، افزایش ازخودگذشتگی، کاهش اشتباهات و اتلاف زمان، افزایش سرعت و دقت در تصمیمگیری، جلوگیری از ایجاد انشقاق و دوگانگی در شورا، پاسخگویی و مسئولیتپذیری بیشتر شهردار و مدیران شهرداری، ایجاد انسجام و هماهنگی در مدیران شهرداری، افزایش کارآمدی و بهرهوری شهرداری، افزایش اعتماد شهروندان به شورای شهر و در نهایت رعایت صرفه و صلاح شهر و مردم، استفاده بهینه از منابع شورا، شهرداری و شهر و افزایش بهرهوری شورا و مدیریت شهرداری خواهد شد.
بنابراین تعهد به کار تیمی در شورا یک امر ضروری و حیاتی برای موفقیت شورای شهر خواهد بود.
